No.4 | Đảm bảo giá trị sử dụng của kết quả TN/HC theo ISO/IEC 17025:2017

1. Bản chất yêu cầu theo ISO/IEC 17025:2017

Đảm bảo giá trị sử dụng của kết quả là yêu cầu kỹ thuật cốt lõi được quy định tại Điều khoản 7.7 của ISO/IEC 17025:2017.

Tiêu chuẩn yêu cầu phòng thí nghiệm:

• Phải theo dõi và kiểm soát chất lượng kết quả
• Phải chứng minh kết quả luôn đáng tin cậy theo thời gian
• Phải sử dụng các công cụ kỹ thuật phù hợp để phát hiện sai lệch

👉 Đây không phải là hoạt động kiểm tra một lần, mà là:

Quá trình giám sát liên tục năng lực thực hiện phép đo/thử nghiệm

2. Mục tiêu của đảm bảo giá trị sử dụng kết quả

Mục tiêu của hoạt động này là:

• Đảm bảo kết quả:
  • Chính xác
  • Ổn định
  • Có khả năng so sánh
• Phát hiện kịp thời:
  • Sai lệch hệ thống
  • Xu hướng bất thường
• Là cơ sở để:
  • Duy trì năng lực kỹ thuật
  • Hỗ trợ đánh giá công nhận

3. Các công cụ đảm bảo chất lượng theo ISO/IEC 17025

Phòng thí nghiệm phải áp dụng một hoặc nhiều công cụ sau:

3.1. Thử nghiệm thành thạo (Proficiency Testing – PT)

• So sánh kết quả với các phòng thí nghiệm khác
• Đánh giá năng lực khách quan

3.2. So sánh liên phòng (Interlaboratory Comparison – ILC)

• Thực hiện đo/thử cùng mẫu
• Đối chiếu kết quả giữa các đơn vị

3.3. Kiểm soát chất lượng nội bộ

• Sử dụng:
  • Mẫu chuẩn
  • Mẫu kiểm soát
• Theo dõi độ ổn định của hệ thống

3.4. Biểu đồ kiểm soát (Control Chart)

• Theo dõi xu hướng kết quả theo thời gian
• Phát hiện sai lệch trước khi vượt giới hạn

3.5. Kiểm tra lặp lại / kiểm tra độc lập

• Đánh giá độ chụm
• Xác nhận tính nhất quán

👉 Điểm quan trọng: Không chỉ “thực hiện”, mà phải phân tích và đánh giá kết quả thu được

4. Phân tích và sử dụng dữ liệu kiểm soát

Theo nội dung đào tạo, phòng thí nghiệm phải:

• Đánh giá:
  • Xu hướng (trend)
  • Sai lệch (bias)
  • Độ phân tán
• Xác định:
  • Khi nào hệ thống còn kiểm soát
  • Khi nào cần hành động

👉 Đây là điểm chuyển từ:

• “Làm kỹ thuật” → sang “quản lý kỹ thuật”

5. Liên hệ với hành động khắc phục và cải tiến

Khi phát hiện sai lệch:

• Phải thực hiện:
  • Phân tích nguyên nhân
  • Hành động khắc phục
• Đồng thời:
  • Đánh giá ảnh hưởng đến kết quả đã phát hành

Hoạt động này liên kết trực tiếp với:

• Điều khoản về hành động khắc phục
• Điều khoản về cải tiến hệ thống

6. Ý nghĩa đối với công nhận phòng thí nghiệm

Đây là một trong những nội dung:

• Được đánh giá rất kỹ trong đánh giá công nhận
• Thể hiện:
  • Năng lực thực tế
  • Khả năng duy trì ổn định

Nếu thực hiện không đầy đủ:

• Kết quả có thể bị nghi ngờ
• Phòng thí nghiệm có thể bị:
  • Giảm phạm vi công nhận
  • Đánh giá không phù hợp

7. Sai lầm phổ biến trong thực tế

• Tham gia PT/ILC nhưng không phân tích kết quả
• Có biểu đồ kiểm soát nhưng không theo dõi xu hướng
• Thực hiện hình thức để “đủ hồ sơ”
• Không liên kết với:
  • Hành động khắc phục
  • Cải tiến hệ thống

👉 Đây là nguyên nhân khiến hệ thống không có hiệu lực thực tế

🎯 KẾT LUẬN

Theo ISO/IEC 17025:2017:

Đảm bảo giá trị sử dụng của kết quả không phải là một hoạt động riêng lẻ,
mà là cơ chế duy trì năng lực kỹ thuật của phòng thí nghiệm theo thời gian

Đây là yếu tố then chốt để:

• Bảo vệ giá trị kết quả
• Duy trì uy tín phòng thí nghiệm
• Đảm bảo công nhận bền vững

🚀 GỢI Ý TRIỂN KHAI CÙNG HANOIQMS

Để triển khai hiệu quả nội dung này, Team chuyên gia HanoiQMS cung cấp:

• Đào tạo chuyên sâu:
  • Đảm bảo giá trị sử dụng kết quả theo ISO/IEC 17025
• Hướng dẫn thiết lập:
  • Hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ
  • Biểu đồ kiểm soát, phân tích xu hướng
• Tư vấn:
  • Xây dựng chương trình PT/ILC
  • Liên kết dữ liệu với cải tiến hệ thống
• Đồng hành:
  • Chuẩn bị đánh giá công nhận
  • Duy trì năng lực sau công nhận

Giải pháp theo định hướng:
TỐI ƯU – TOÀN DIỆN – TIN CẬY, giúp phòng thí nghiệm:

• Kiểm soát chất lượng thực chất
• Phát hiện sai lệch sớm
• Duy trì năng lực ổn định và bền vững