Bài 2 – Seri “Hướng dẫn đăng ký hoạt động thử nghiệm theo Nghị định 22/2026/NĐ-CP”

Khi đăng ký hoạt động thử nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa, một trong những câu hỏi quan trọng nhất là:

Ai sẽ thực hiện các phép thử trong phạm vi đăng ký và hồ sơ nào chứng minh người đó đủ điều kiện?

Theo Điều 42 Nghị định 22/2026/NĐ-CP, nhân sự là một trong những điều kiện trực tiếp để tổ chức đáp ứng yêu cầu kinh doanh dịch vụ thử nghiệm. Tổ chức không chỉ cần có đủ số lượng thử nghiệm viên mà còn phải bảo đảm trình độ chuyên môn, đào tạo và sự phù hợp với lĩnh vực thử nghiệm đăng ký.

1. Điều kiện về thử nghiệm viên theo Điều 42

Khoản 3 Điều 42 Nghị định 22/2026/NĐ-CP quy định tổ chức phải có ít nhất 06 thử nghiệm viên chính thức của tổ chức.

Thử nghiệm viên chính thức được xác định là:

  • viên chức; hoặc
  • người lao động ký hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên thực hiện công việc chuyên môn, nghiệp vụ; hoặc
  • người lao động ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn thực hiện công việc chuyên môn, nghiệp vụ.

Như vậy, yêu cầu về nhân sự không chỉ là có người có chuyên môn để thực hiện phép thử, mà còn phải chứng minh được mối quan hệ lao động phù hợp giữa thử nghiệm viên và tổ chức đăng ký hoạt động thử nghiệm.

Đối với trường hợp bổ sung lĩnh vực hoạt động thử nghiệm, tổ chức phải có ít nhất 01 thử nghiệm viên chính thức của tổ chức cho từng lĩnh vực bổ sung, đáp ứng các điều kiện tương ứng tại khoản 3 Điều 42.

2. Ba yêu cầu chính đối với thử nghiệm viên

Theo Điều 42, thử nghiệm viên phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về:

2.1. Trình độ chuyên môn

Thử nghiệm viên phải tốt nghiệp cao đẳng trở lên với chuyên ngành phù hợp với lĩnh vực thử nghiệm đăng ký.

Điểm cần lưu ý ở đây là tiêu chí không chỉ dừng ở việc “có bằng cao đẳng hoặc đại học”.

Hồ sơ nhân sự cần thể hiện được sự phù hợp giữa:

Trình độ/chuyên ngành → lĩnh vực thử nghiệm → phạm vi hoạt động đăng ký.

Do đó, khi xây dựng danh sách nhân sự phục vụ hồ sơ đăng ký, tổ chức cần rà soát từng thử nghiệm viên thay vì chỉ lập danh sách đủ 06 người theo số lượng.

2.2. Đào tạo về tiêu chuẩn và lĩnh vực thử nghiệm

Thử nghiệm viên phải được đào tạo về:

  • TCVN ISO/IEC 17025 hoặc ISO/IEC 17025; hoặc
  • tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế áp dụng trong lĩnh vực thử nghiệm chuyên ngành.

Đồng thời, thử nghiệm viên phải được đào tạo về:

  • sử dụng thiết bị;
  • phương pháp thử;
  • quy trình thử nghiệm

đối với lĩnh vực đăng ký.

Như vậy, hồ sơ đào tạo cần được xem xét theo phạm vi công việc thực tế của thử nghiệm viên, không nên hiểu đơn giản rằng chỉ cần có một chứng chỉ ISO/IEC 17025 là đủ.

2.3. Phù hợp với lĩnh vực thử nghiệm đăng ký

Đây là điểm cần kiểm tra kỹ khi xây dựng hồ sơ.

Một thử nghiệm viên có thể có trình độ chuyên môn phù hợp nhưng chưa chắc hồ sơ đào tạo đã thể hiện đầy đủ sự phù hợp với lĩnh vực, thiết bị, phương pháp và quy trình thử nghiệm mà tổ chức đăng ký.

Vì vậy, trước khi đưa nhân sự vào hồ sơ, nên thực hiện rà soát theo chuỗi:

Thử nghiệm viên → Lĩnh vực thử nghiệm → Sản phẩm/nhóm sản phẩm → Phép thử → Phương pháp thử → Thiết bị → Đào tạo tương ứng.

3. “Đủ 06 người” chưa phải là toàn bộ vấn đề

Yêu cầu ít nhất 06 thử nghiệm viên chính thức là điều kiện về số lượng. Tuy nhiên, để chứng minh năng lực cho một phạm vi thử nghiệm cụ thể, vấn đề quan trọng hơn là sự phù hợp của từng nhân sự với phạm vi đăng ký.

Ví dụ, khi tổ chức xác định một phạm vi thử nghiệm gồm nhiều lĩnh vực hoặc nhiều phép thử, cần trả lời được:

  • Ai thực hiện phép thử?
  • Người đó thuộc tổ chức theo hình thức nào?
  • Chuyên ngành đào tạo có phù hợp với lĩnh vực đăng ký không?
  • Đã được đào tạo về phương pháp thử chưa?
  • Đã được đào tạo sử dụng thiết bị tương ứng chưa?
  • Có tài liệu chứng minh các nội dung đào tạo đó không?

Đây chính là lý do hồ sơ nhân sự cần được xây dựng song song với quá trình xác định phạm vi thử nghiệm.

4. Mối liên hệ giữa thử nghiệm viên và phạm vi thử nghiệm

Phạm vi đăng ký hoạt động thử nghiệm thường được xác định theo cấu trúc:

Lĩnh vực thử nghiệm → Sản phẩm/nhóm sản phẩm → Phép thử.

Trong khi đó, năng lực nhân sự phải được kiểm tra theo hướng:

Thử nghiệm viên → Chuyên môn → Đào tạo → Phương pháp thử → Thiết bị → Phép thử.

Hai hệ thống này phải có điểm liên kết.

Có thể hình dung đơn giản:

Nội dung đăng kýNội dung cần chứng minh về nhân sự
Lĩnh vực thử nghiệmChuyên ngành phù hợp
Sản phẩm/nhóm sản phẩmKiến thức và đào tạo liên quan
Phép thửĐược đào tạo phương pháp/quy trình
Phương pháp thửCó đào tạo tương ứng
Thiết bị thử nghiệmCó đào tạo sử dụng thiết bị
Kết quả thử nghiệmNhân sự có năng lực thực hiện công việc được giao

Vì vậy, không nên lập hồ sơ nhân sự tách rời khỏi phạm vi thử nghiệm.

5. Hồ sơ đối với mỗi thử nghiệm viên

Theo khoản 2 Điều 43 Nghị định 22/2026/NĐ-CP, hồ sơ cấp mới phải có các chứng chỉ, tài liệu liên quan đối với mỗi thử nghiệm viên, gồm:

  1. Bản sao Quyết định tuyển dụng hoặc Hợp đồng lao động;
  2. Bản sao chứng chỉ đào tạo tương ứng theo khoản 3 Điều 42.

Như vậy, hồ sơ nhân sự cần được chuẩn bị theo từng người, thay vì chỉ lập một danh sách tổng hợp.

Một bộ hồ sơ nhân sự nên được kiểm tra tối thiểu theo logic:

Thông tin cá nhân → quan hệ lao động → trình độ chuyên môn → đào tạo ISO/IEC 17025 hoặc tiêu chuẩn chuyên ngành → đào tạo thiết bị → đào tạo phương pháp/quy trình thử nghiệm.

Các tài liệu này cần được đối chiếu với phạm vi thử nghiệm mà tổ chức dự kiến đăng ký.

6. Xây dựng ma trận thử nghiệm viên – lĩnh vực – phép thử

Để kiểm soát sự phù hợp, HanoiQMS khuyến nghị tổ chức xây dựng ma trận năng lực nhân sự theo phạm vi thử nghiệm.

Một ma trận quản lý nội bộ có thể được thiết kế theo cấu trúc:

Thử nghiệm viênLĩnh vựcSản phẩm/nhóm sản phẩmPhép thửPhương phápThiết bịHồ sơ đào tạo
TVV-01Hóa họcNhóm sản phẩm APhép thử 01Phương pháp XThiết bị XCó
TVV-02Hóa họcNhóm sản phẩm APhép thử 02Phương pháp YThiết bị YCó
TVV-03Cơ lýNhóm sản phẩm BPhép thử 03Phương pháp ZThiết bị ZCó

Ma trận này không thay thế hồ sơ pháp lý phải nộp, nhưng là công cụ quan trọng để tổ chức kiểm tra tính đầy đủ và nhất quán trước khi lập hồ sơ đăng ký.

Đặc biệt, khi phạm vi thử nghiệm có nhiều phép thử, ma trận giúp phát hiện sớm trường hợp:

  • Có phép thử nhưng chưa xác định được người thực hiện;
  • Có nhân sự nhưng chưa có đào tạo phương pháp;
  • Có phương pháp nhưng chưa có đào tạo sử dụng thiết bị;
  • Chuyên ngành của nhân sự chưa thể hiện rõ sự phù hợp với lĩnh vực đăng ký;
  • Hồ sơ đào tạo không tương ứng với công việc thực tế.

7. Kiểm tra hồ sơ nhân sự trước khi đưa vào hồ sơ đăng ký

Trước khi hoàn thiện hồ sơ, nên thực hiện một vòng kiểm tra riêng đối với nhân sự.

Bước 1 – Kiểm tra số lượng

Xác định tối thiểu 06 thử nghiệm viên chính thức đáp ứng định nghĩa tại khoản 3 Điều 42.

Bước 2 – Kiểm tra quan hệ lao động

Đối chiếu Quyết định tuyển dụng hoặc Hợp đồng lao động của từng người.

Bước 3 – Kiểm tra trình độ

Đối chiếu bằng cấp và chuyên ngành với lĩnh vực thử nghiệm đăng ký.

Bước 4 – Kiểm tra đào tạo

Xác định từng thử nghiệm viên đã được đào tạo về tiêu chuẩn áp dụng, thiết bị, phương pháp và quy trình thử nghiệm theo yêu cầu.

Bước 5 – Đối chiếu với phạm vi

Đưa từng thử nghiệm viên vào ma trận nhân sự – lĩnh vực – phép thử để xác định phạm vi mà nhân sự có thể đảm nhiệm.

Bước 6 – Kiểm tra tính thống nhất

Đối chiếu lại với:

  • Đơn đăng ký hoạt động thử nghiệm;
  • danh sách thiết bị;
  • phương pháp thử;
  • hệ thống quản lý;
  • mẫu Phiếu kết quả thử nghiệm.

Mục tiêu là bảo đảm các thành phần hồ sơ cùng mô tả một năng lực thử nghiệm thống nhất.

8. Nhân sự phải được xem xét cùng với hệ thống quản lý ISO/IEC 17025

Điều 42 không quy định nhân sự là một yêu cầu độc lập với năng lực hoạt động. Khoản 2 Điều 42 yêu cầu tổ chức có hệ thống quản lý và năng lực hoạt động đáp ứng TCVN ISO/IEC 17025, ISO/IEC 17025 hoặc tiêu chuẩn áp dụng trong lĩnh vực thử nghiệm chuyên ngành.

Do đó, khi xây dựng hồ sơ theo định hướng ISO/IEC 17025, tổ chức cần kiểm soát năng lực của nhân sự gắn với công việc cụ thể mà nhân sự được phân công thực hiện.

Đây cũng là cơ sở để tổ chức quản lý việc đào tạo, đánh giá năng lực và phân công công việc một cách nhất quán với phạm vi thử nghiệm.

9. Checklist nhanh hồ sơ thử nghiệm viên

Trước khi đưa hồ sơ vào bộ đăng ký, có thể sử dụng checklist sau:

☐ Đủ tối thiểu 06 thử nghiệm viên chính thức theo quy định.

☐ Có Quyết định tuyển dụng hoặc Hợp đồng lao động phù hợp.

☐ Trình độ từ cao đẳng trở lên.

☐ Chuyên ngành phù hợp với lĩnh vực thử nghiệm đăng ký.

☐ Có đào tạo về TCVN ISO/IEC 17025/ISO/IEC 17025 hoặc tiêu chuẩn chuyên ngành áp dụng.

☐ Có đào tạo sử dụng thiết bị liên quan.

☐ Có đào tạo về phương pháp, quy trình thử nghiệm tương ứng.

☐ Xác định được thử nghiệm viên thực hiện từng lĩnh vực/phép thử trong phạm vi đăng ký.

☐ Hồ sơ nhân sự thống nhất với Đơn đăng ký, thiết bị, phương pháp và hệ thống quản lý.

Kết luận

Đối với đăng ký hoạt động thử nghiệm theo Nghị định 22/2026/NĐ-CP, yêu cầu về thử nghiệm viên cần được nhìn nhận theo hai lớp:

Thứ nhất – đáp ứng điều kiện pháp lý về nhân sự: đủ số lượng thử nghiệm viên chính thức, trình độ chuyên môn phù hợp và được đào tạo theo yêu cầu.

Thứ hai – chứng minh sự phù hợp với phạm vi thử nghiệm: xác định được người thực hiện, lĩnh vực, phép thử, phương pháp và thiết bị tương ứng.

Theo quy định hiện hành, hồ sơ cấp mới phải có tài liệu liên quan đối với mỗi thử nghiệm viên, trong đó có Quyết định tuyển dụng/Hợp đồng lao động và chứng chỉ đào tạo tương ứng.

Vì vậy, thay vì chỉ đặt mục tiêu “đủ 06 thử nghiệm viên”, tổ chức nên xây dựng ngay từ đầu một ma trận năng lực thử nghiệm viên theo phạm vi đăng ký. Đây là bước giúp kiểm soát tính đầy đủ của hồ sơ và tạo sự thống nhất giữa nhân sự – phương pháp – thiết bị – phạm vi thử nghiệm – hệ thống quản lý.

Bài tiếp theo: Đảm bảo năng lực máy móc, thiết bị và dụng cụ thử nghiệm khi đăng ký hoạt động thử nghiệm theo Nghị định 22/2026/NĐ-CP.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *